Od dnia 1 stycznia 2022 roku w systemie podatkowym „zagościł” tzw. Nowy Ład. W pierwszej kolejności należałoby się zastanowić nad pojęciem „ŁAD”. Czymże jest ów „ŁAD”? Ład to inaczej porządek, który słownik języka polskiego definiuje jako „stan, w którym przestrzegane jest prawo i jest zachowany spokój”. Czy tydzień po wprowadzeniu „Nowego Ładu” przedsiębiorcy, obywatele mają przekonanie, że faktycznie wypowiadając słowa „Nowy Ład” mają na myśli stan przestrzegania prawa i zachowania spokoju? Czy nie jest może tak, że ten „Nowy Ład” stał się przyczyną licznych rozterek, przemyśleń i wątpliwości wszystkich Nas – przedsiębiorców, pracowników, pracodawców, obywateli? Czy w tym, w zasadzie, chaosie prawnym, pełnym pułapek zastawionych przed ustawodawcę na nic nie podejrzewających podatników da się znaleźć jakieś „światełko w tunelu”?

Przyjrzymy się bliżej ryczałtowi. Czym on właściwie jest? Dla kogo? Czy i ewentualnie kiedy warto w kontekście Nowego Ładu?

Co to jest ryczałt?

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych został uregulowany w Ustawie z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, co z już z samej definicji tego podatku, oznacza, iż jest adresowany do osób fizycznych, a nie spółek kapitałowych, ale o tym dalej. Sama idea ryczałtu polega na przyjęciu, iż podstawą opodatkowania jest przychód, a nie dochód (różnica między przychodem a kosztem jego uzyskania). A zatem w rozliczeniu podatkowym nie uwzględnia się kosztów uzyskania przychodu, co znacząco upraszcza zasady obliczania podatku. Opodatkowaniu ryczałtem mogą podlegać przychody z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej oraz z tytułu rolniczego handlu detalicznego, na wniosek podatnika.

Kto może skorzystać z ryczałtu i na jakich warunkach?

Aktualnie z tej formy rozliczenia się z fiskusem mogą skorzystać:

– osoby fizyczne osiągające przychody z działalności gospodarczej,

– przedsiębiorstwa w spadku,

– spółki cywilne, których jedynymi wspólnikami są osoby fizyczne,

– spółki cywilne osób fizycznych i przedsiębiorstw w spadku,

– spółki jawne, których jedynymi wspólnikami są osoby fizyczne,

pod warunkiem, że przychody w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyły limitu 2 mln euro, obliczonego według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedniego (aktualnie jest to 9.188.200,00 zł). W sytuacji prowadzenia działalności gospodarczej samodzielnie jak i w ramach spółki, to limit ten należy odnosić do każdej z tych działalności indywidualnie.

Kto nie może skorzystać z ryczałtu?

Z ryczałtu nie mogą skorzystać osoby, które:

– opłacają w tym samym roku podatek w formie karty podatkowej,

– korzystają z okresowego zwolnienia od podatku dochodowego,

– osiągają w całości bądź części przychody z prowadzenia apteki,

– osiągają w całości bądź części przychody z działalności w zakresie kupna i sprzedaży wartości dewizowych,

– osiągają w całości bądź części przychody z działalności w zakresie handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych,

– wytwarzają wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym – z wyjątkiem wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii.

Ponadto, z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych nie można skorzystać w roku podatkowym, w którym podejmowana jest działalność po zmianie:

– z działalności wykonywanej samodzielnie na działalność wykonywaną w formie spółki z małżonkiem,

– z działalności wykonywanej w formie spółki małżonków na działalność wykonywaną przez jednego lub każdego z małżonków,

– z działalności prowadzonej samodzielnie przez jednego małżonka na działalność prowadzoną samodzielnie przez drugiego małżonka,

– jeżeli przed zmianą którykolwiek z małżonków opłacał z tytułu prowadzenia tej działalności podatek dochodowy na zasadach ogólnych. W takim przypadku ryczałt będzie można wybrać dopiero w kolejnym roku podatkowym.

Co więcej, z tej formy rozliczania podatkowego nie można skorzystać, jeżeli rozpoczyna się  prowadzenie działalności samodzielnie lub w formie spółki i w ramach tej działalności będzie dokonywana sprzedaż towarów bądź będą świadczone usługi na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy (tylko, gdy zakres sprzedawanych towarów bądź świadczonych usług jest taki sam jak zakres czynności wykonywanych w ramach umowy o pracę w danym lub poprzednim roku podatkowym).

Jakie są stawki ryczałtu?

W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych stawka podatkowa zależy od wykonywanej działalności i waha się od 2% do 17%.

Zaznaczyć należy, iż możliwym jest prowadzenie działalności przez podatnika, z której przychody będą opodatkowane różnymi stawkami. W takiej sytuacji ryczałt jest ustalany według stawki właściwej dla każdego rodzaju działalności, pod warunkiem, że podatkowa ewidencja przychodów jest prowadzona w taki sposób, który umożliwia określenie przychodów z poszczególnych rodzajów tej działalności.

Jeżeli ewidencja nie jest prowadzona, albo gdy jest prowadzona w taki sposób, że nie da się ustalić przychodów dla każdego rodzaju działalności, to ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wynosi 8,5% przychodów – z zastrzeżeniem, że jeżeli konkretna działalność jest opodatkowana stawką wyższą niż 8,5%, to stosuję się tę wyższą stawkę, czyli 17%, 15%, 14%, 12,5%, 12% i 10%.

Ryczałt a składka zdrowotna?

Wysokość składki zdrowotnej zależy od osiągniętego przychodu, a składka na ubezpieczenie zdrowotne wyniesie 9% podstawy jej wymiaru i opiera się na trzech stawkach:

– 60% przeciętnego wynagrodzenia przy rocznych przychodach nieprzekraczających 60 tys. zł,

–  100% przeciętnego wynagrodzenia przy rocznych przychodach w przedziale od 60 tys. zł do 300 tys. zł,

–  180% przeciętnego wynagrodzenia przy rocznych przychodach przekraczających 300 tys. zł.

Podsumowanie

Mając na uwadze zmiany wprowadzone przez „Nowy Ład” rozwiązanie polegające na opodatkowaniu przychodów ryczałtem wydaje się być atrakcyjne w zestawieniu ze zryczałtowaną składką na ubezpieczenie zdrowotne. W istocie po przekroczeniu progu 300 tysięcy złotych przychodu w danym roku, kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne nie rośnie już, a zestawiając ją z sytuacją podatnika rozliczającego się na zasadach ogólnych według skali podatkowej czy w oparciu o podatek liniowy, maleje. 

Podkreślenia wymaga fakt, iż sytuację każdego podatnika, przedsiębiorcy należy analizować indywidualnie i w tym celu gorąco zachęcam do kontaktu celem w pierwszej kolejności dokonania audytu prawno – podatkowego, następnie przygotowania indywidulanych możliwych rozwiązań, wsparcia w wyborze najlepszych opcji i ich wdrożenia z nadzorem nad ich bieżącym prawidłowym funkcjonowaniem.

radca prawny Damian Sabuda
PARTNER SABUDA+NĘDZA-RADCOWIE PRAWNI